Każda minuta postoju maszyny kosztuje. W zakładach produkcyjnych, gdzie zmiany asortymentu są częste, przezbrojenie to jeden z największych pożeraczy czasu. SMED, czyli metodologia skracania czasu przezbrojeń do poniżej dziesięciu minut, jest odpowiedzią na ten problem.

Czym jest SMED i czego uczą szkolenia?

SMED to skrót od Single Minute Exchange of Die, czyli koncepcji opracowanej przez japońskiego inżyniera Shigeo Shingo. Jej podstawowe założenie jest proste: czas przezbrojenia można drastycznie skrócić, jeśli oddzieli się czynności, które można wykonać przy działającej maszynie, od tych, które wymagają jej zatrzymania.

Szkolenia SMED uczą, jak przeprowadzić analizę przezbrojenia krok po kroku: nagrać i zmierzyć każdą czynność, a następnie podzielić je na dwie kategorie:

• Czynności wewnętrzne ‒ można je wykonać wyłącznie przy zatrzymanej maszynie, na przykład wymiana narzędzia czy regulacja parametrów.
• Czynności zewnętrzne ‒ można wykonać, gdy maszyna jeszcze pracuje. Np. przygotowanie materiałów, narzędzi czy dokumentacji do kolejnego zlecenia.

Kluczowy wniosek SMED jest prosty: wszystko, co da się zrobić przy pracującej maszynie, nie powinno czekać na jej zatrzymanie. Po tym podziale kolejnym krokiem jest eliminacja zbędnych ruchów i czekania oraz wdrożenie nowego standardu. Efekty bywają spektakularne: zakłady, w których przezbrojenie trwało dwie godziny, po wdrożeniu SMED schodzą do trzydziestu minut, a niekiedy znacznie mniej.

Jeśli szukasz rzetelnego szkolenia SMED dla swojego zespołu, warto zajrzeć do oferty Leantrix, z którymi współpracujemy. Specjalizują się w praktycznym wdrażaniu metodologii Lean, opartym na realnych procesach, a nie tylko teorii z sali szkoleniowej.

Jak wesprzeć teorię praktycznymi rozwiązaniami?

Wiedza ze szkolenia SMED często rozbija się o realia hali. Pracownicy wracają z narzędziami analitycznymi, ale napotykają tę samą przestrzeń co przed szkoleniem. Bez praktycznych rozwiązań, które porządkują stanowisko pracy, teoria pozostaje teorią. A czasami wystarczą proste narzędzia, które wesprą pracowników w organizacji stanowiska pracy. Doskonale pokazuje to przykład z naszej własnej realizacji.

Co konkretnie wpływa na czas przezbrojenia?

Analizując przezbrojenia z perspektywy SMED, wiele strat wynika z tych samych źródeł.

Szukanie narzędzi

Operator wie, czego potrzebuje, ale narzędzie nie jest na swoim miejscu, bo poprzednia zmiana odłożyła je gdzieś w pobliżu. Kilka minut szukania przy każdym przezbrojeniu to w skali miesiąca realna liczba godzin.

Brak oznaczeń na stanowisku

Który klucz do której maszyny? Które ustawienie dla którego produktu? Bez wyraźnych oznaczeń operator musi pamiętać albo pytać, a każde pytanie to zatrzymanie.

Dokumentacja w złym miejscu

Instrukcja przezbrojenia w szafce u kierownika jest w zasadzie bezużyteczna. Musi być na stanowisku, widoczna i aktualna.

Brak standardu dla materiałów i podzespołów

Jeśli komponenty do nowego zlecenia nie są przygotowane z wyprzedzeniem i nie leżą w wyznaczonym miejscu, operator traci czas na ich szukanie już po zatrzymaniu maszyny.

Jak organizacja stanowiska pracy wspiera SMED?

Wyszkolony zespół widzi straty inaczej. Pracownik, który przeszedł przez szkolenie SMED, rozumie, że każda sekunda szukania to czas przezbrojenia, który można byłoby skrócić. Zaczyna inaczej patrzeć na przestrzeń wokół siebie i naturalnie zaczyna widzieć wartość w rozwiązaniach, które tę przestrzeń porządkują.

Tablice cieni przy stanowisku przezbrojenia

Tablica cieni to panel, na którym każde narzędzie ma swoje miejsce oznaczone obrysem jego kształtu. Gdy narzędzie leży na tablicy, cień znika pod nim. Gdy narzędzia nie ma, cień zostaje i od razu widać, czego brakuje. Przy przezbrojeniu, gdzie czas mierzony jest w sekundach, operator nie szuka. Sięga tam, gdzie zawsze jest to, czego potrzebuje.

Tablice cieni mogą być wiszące, stojące lub jezdne, co pozwala przywieźć je bezpośrednio do maszyny na czas przezbrojenia. W przypadku gdy jedno stanowisko obsługuje kilka typów przezbrojeń, układ narzędzi na tablicy można zaprojektować odpowiednio do każdego z nich.

Oznaczenia i ramki dokumentów przy stanowisku

Instrukcja przezbrojenia powinna wisieć przy maszynie, nie leżeć w segregatorze. Ramki magnetyczne na tablicy suchościeralnej pozwalają szybko wymienić dokument, gdy zmienia się zlecenie, bez demontowania całej tablicy. Ramki wsuwane z powierzchnią antyrefleksyjną chronią dokumenty przed uszkodzeniem i są czytelne nawet w trudnych warunkach oświetleniowych.

Jeśli dane do przezbrojenia, parametry maszyny, ustawienia, często się zmieniają, suchościeralna tablica przy stanowisku pozwala aktualizować je markerem, bez drukowania i wymieniania całej instrukcji.

Oznaczenia stref i miejsc odkładczych

Wyznaczone, wyraźnie oznaczone miejsca dla komponentów do kolejnego zlecenia to jeden z elementarnych warunków SMED. Materiały muszą czekać gotowe zanim maszyna się zatrzyma, a nie być szukane po jej zatrzymaniu. Oznaczniki podłogowe i strefy odkładcze z oznaczeniem „następne zlecenie” eliminują jedną z najczęstszych przyczyn zbędnego czasu wewnętrznego.

Świadomy pracownik, lepsza przestrzeń

Jest jeszcze jeden wymiar tej zależności. Pracownicy, którzy rozumieją, dlaczego standard organizacji stanowiska ma znaczenie, sami go przestrzegają.

Zakład, który inwestuje jednocześnie w szkolenie zespołu i w organizację przestrzeni, osiąga efekty, których żadna z tych inwestycji nie daje osobno. Szkolenie SMED bez uporządkowanego stanowiska to wiedza bez warunków do jej stosowania. Uporządkowane stanowisko bez zrozumienia strat to narzędzia, z których nikt nie korzysta tak, jak powinien.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak konkretne rozwiązania do organizacji stanowiska pracy wyglądają w praktyce, odwiedź nasz sklep lub skontaktuj się z nami. A jeśli planujesz szkolenie SMED dla swojego zespołu, zajrzyj do oferty Leantrix.